اپرا یکی از باشکوهترین و جامعترین هنرهای نمایشی جهان است که در آن بازیگران با آواز و همراه با موسیقی گفتگو و بازی میکنند. این هنر اروپایی که امروزه در سراسر جهان شناخته شدهاست، بر روی صحنهای طراحیشده و هماهنگ با موسیقی کلاسیک غربی اجرا میشود و ترکیبی از موسیقی، ادبیات، بازیگری، طراحی صحنه و کارگردانی را در بر میگیرد.
اپرا نوعی تئاتر است که در آن موسیقی نقشی محوری دارد و شخصیتهای داستان توسط خوانندگان کلاسیک تجسم مییابند. برخلاف تئاتر موزیکال، اپرا اثری منسجم از همکاری آهنگساز و نویسنده لیبرتو (اپرانامه) است که گاه عناصری چون رقص یا باله را نیز در خود جای دادهاست. معمولاً اپراها در تالارهای ویژهای به نام اپراخانه اجرا میشوند و ارکستری بزرگ یا گروه موسیقی کوچکتری، همراه با یک رهبر ارکستر، اجرا را هدایت میکند.
ریشه واژه اپرا از واژه لاتینی Opus به معنای «اثر» گرفته شده و خود به معنای «آثار» است. این هنر از قرن ۱۷ میلادی با هدف ترکیب نمایش و موسیقی در ایتالیا شکل گرفت. نخستین اپرای رسمی، اثر جاکوپو پری بود، اما کلودیو مونتهوردی کسی بود که اپرا را به معنای واقعی بنیان نهاد. اپرای معروف ارائو (Orfeo) اثر مونتهوردی که در سال 1607 ساخته شد، همچنان اجرا میشود.
اپرا آمیزهای از هنرهای مختلف است. برای خلق اثری موفق در این حوزه، هنرمندان باید در هر دو عرصه موسیقی و نمایش مهارت داشته باشند. برخی بزرگان هنر همانند ریشارد واگنر موسیقی را در خدمت نمایش میدانند. موسیقی این توانایی را دارد که حتی سادهترین داستان را به تجربهای عمیق و تأثیرگذار تبدیل کند. داستانهایی که با موسیقی همراه میشوند، ماندگاری و عمق بیشتری مییابند.
صحنهآرایی اپراهای باروک به منظور ایجاد حس شکوه و توجه به تزئینات پرزرق و برق طراحی میشد. اپرا در طول قرون مختلف تکامل یافت و همه سبکهای موسیقی را تجربه کرد. اجرای اپرا علاوه بر خوانندگان، نیازمند گروهی از نوازندگان است. خوانندگان اپرا باید صدای زیبا، رسا و توانمند داشته باشند تا صدایشان در سراسر تالار شنیده شود.
اپرا به چند بخش اصلی تقسیم میشود:
- اوورتور (پیشدرآمد): قطعهای سازی که پیش از آغاز داستان اجرا میشود.
- آریا (Aria): بخش اصلی که خواننده مهارت آوازی خود را نشان میدهد.
- رسیتاتیف (Recitatif): مکالمه آوازی که معمولاً داستان را پیش میبرد.
از مهمترین اپراسازان تاریخ میتوان به ولفگانگ آمادئوس موتسارت اشاره کرد که آثار مشهوری همچون عروسی فیگارو، دون جووانی و فلوت سحرآمیز را خلق کرد. همچنین ریشارد واگنر، آهنگساز آلمانی، اپراهایی چون تا نهوزر، لؤهنگرین و حلقه نیبلونگ را ساختهاست.
از دیگر آثار ماندگار اپرا میتوان به اپراهای جاکومو پوچینی چون لا بوهم، توسکا و مادام باترفلای اشاره کرد. در فرانسه ژرژ بیزه با اپرای کارمن و جوزپه وردی با آثارش چون آیدا، اتلو و ریگولتو شهرتی جهانی دارند.
یکی از اپراهای محبوب برای کودکان هانسل و گرتل اثر انگلبرت هومپردینک است که داستان دو کودک گمشده در جنگل و مبارزه با جادوگر را روایت میکند. همچنین اپرای روسی بوریس گودونف اثر مودست موسورگسکی نمونهای از اپراهایی است که موسیقی فولکلور و مذهبی را در خود جای دادهاست.
امروزه اگرچه اپرا به اندازه گذشته در میان عامه مردم رایج نیست، اما همچنان جایگاه ویژهای در فرهنگ موسیقی جهان دارد و آثار آن از طریق اجراهای زنده، ضبطها و رسانهها در دسترس عموم قرار دارد. دیدن یک اجرای اپرا، تجربهای فراموشنشدنی از تلفیق موسیقی، نمایش و صحنهآرایی باشکوه است که تأثیری عمیق بر مخاطب میگذارد.
منابع:
- Oxford English Dictionary, 3rd ed. , s.v. “opera“.
- ↑ بنگرید به: ۶۸ داستان اپرا (The Stories of Great Operas) تألیف جان و. فریمن، ترجمهٔ تبسم آتشین جان، انتشارات روزنه، ۱۳۸۱
- ↑ شاهین فرهت، نقل از ۶۸ داستان اپرا
- ↑ موریس پارکر، برتا: فرهنگنامه پارکر، جلد دوم. تهران: شرکت سهامی کتابهای جیبی با همکاری مؤسسه انتشارات فرانکلین. ترجمه و تنظیم و نگارش زیر نظر رضا اقصی. چاپ اول ۱۳۴۶. ص۱۰۱. (در مالکیت عمومی به دلیل قدمت).
- ↑ “Opera house – Simple English Wikipedia, the free encyclopedia” https://simple.m.wikipedia.org/wiki/Opera_house
- ↑ پرش به بالا به:۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ ۶٫۴ موریس پارکر، برتا: فرهنگنامه پارکر، جلد دوم. تهران: شرکت سهامی کتابهای جیبی با همکاری مؤسسه انتشارات فرانکلین. ترجمه و تنظیم و نگارش زیر نظر رضا اقصی. چاپ اول ۱۳۴۶. ص۱۰۱. (در مالکیت عمومی به دلیل قدمت).
- ↑ صفر تا صد اپرا،
- ↑ «Elīna Garanča». Deutsche Grammophon. ۳ دسامبر ۲۰۲۱. بایگانیشده از اصلی در ۸ ژوئیه ۲۰۱۸. دریافتشده در ۱۴ ژانویه ۲۰۲۴.
بدون دیدگاه